The god’s where neutral.

2006

Wat is de kracht van het beeld?

Scriptie/ afstudeeronderzoek 2006

Wat is de kracht van het beeld?

Onderzoek naar de fotografische presentatie van ‘de mannen met macht in de 2e wereldoorlog.’ Een verzameling van zo’n 600 paatjes uit historische boeken geven een vrolijk beeld van de 2e wo. Er zijn verschillende categorieën. bv De mannen met champagne of met kleine vliegtuigjes. Er word geen onderscheid gemaakt in nationaliteit. Het theoretische onderzoek gaat over wat er gebeurt met een beeld als de context verdwijnt. Hoever speelt je kennis, historisch en culturele achtergrond een rol.

Zelfportret in Buchenwald

 

Door onze redacteur Dirk Limburg NRC

 

Deze zomer studeerden aan de kunstacademies weer honderden kunstenaars af. In deel zes van een serie Margriet van Weenen van de Groningse academie Minerva.

 

Groningen, 28 aug. Margriet van Weenen maakte een expositie van zo’n zeshonderd foto’s uit de Tweede Wereldoorlog. Het is een aaneenschakeling van trotse mannen. Om te beginnen linksboven aan de eerste muur Generaal Eisenhower – nog jong, met drie sterren – die je strak aankijkt vanachter een schrijftafel. Dan gaat het verder, waar je oog ook dwaalt: Hitler, Churchill, Stalin, Roosevelt, Ribbentrop, Montgomery, en honderden onbekenden. Mannen in pakken, mannen in uniformen, mannen binnen, mannen buiten, mannen met petten, mannen met helmen en mannen met hoeden. Vrijwel geen vrouwen. Wat geleidelijk tot je doordringt is dat ze geen van allen iets oorlogszuchtigs doen, behalve macht en zelfverzekerdheid uitstralen.

 

„Ik heb ze allemaal gesneden uit boeken over de Tweede Wereldoorlog”, zegt Margriet van Weenen (23) over de foto’s op de installatie waarmee ze aan de Groningse kunstacademie afstudeerde. „Het gaat over het begin van de massaverslaggeving. Ik heb de foto’s uit hun context gehaald en herschikt zodat een ander beeld ontstaat. Het gaat me niet om de oorlog, maar om de fotografie zelf. Hoe dingen in beeld worden gebracht.”

 

Op de installatie hangen daarom foto’s uit alle stadia van de oorlog en van alle partijen en alle fronten. De tweede wand eindigt met tientallen pasfoto’s van bekende en onbekende militairen. Op de derde wand heeft Van Weenen twee eigen foto’s gehangen: een donkergroen landschap met een grijze lucht en een foto van een bewolkte hemel met rechtsboven een streepje gebouw. Op de vierde wand hangen nog eens acht oorlogsfoto’s. Zes van mannen met maquettes en een merkwaardige waarop een geblinddoekte man onder toezicht een briefje uit een emmer trekt. Op de laatste foto marcheren mannen in burgerkleding met stokken op de schouder op je af.

 

Van Weenen liet foto’s die ze in de boeken vond van gevechtshandelingen en concentratiekampen buiten beschouwing. „Ik wilde de planning laten zien, want dat is angstaanjagender.” In het materiaal ontdekte ze vier categorieën. „De eerste is mannen met papieren en kaarten. De tweede bestaat uit foto’s van besprekingen waarbij mannen overleggen of wijzen. Portretten vormen Van Weenens derde categorie. De vierde is foto’s waarop onduidelijk is wat er op gebeurt. De afbeeldingen van de loterij en die marcherende mannen zijn zonder context erg vreemd. „Daar gaat het me om”, zegt Van Weenen. „Wat als er alleen beelden over zouden blijven en geen verklarende teksten?” Ook als je niet weet dat de mannen loten wie het eerst naar het front moet, blijft het een aangrijpend beeld.

 

De twee grote landschapsfoto’s van haarzelf heeft ze tegenover het gevonden materiaal gezet. „De ene heb ik in Rotterdam gemaakt en de ander in Buchenwald. Ik heb de titels er niet bijzet: de kijker moet zelf interpreteren. Het stukje gebouw op de foto is Hotel New York, maar dat is niet belangrijk, behalve dat het een historische plek in Rotterdam is.”

 

Het idee voor de installatie ontstond vorig jaar bij een bezoek aan Weimar en het concentratiekamp Buchenwald daar in de buurt. „In het landschap zie je daar steeds die enorme toren van het kamp. Die tegenstelling is heel bizar: Weimar is erg cultureel met Goethe en zo en je wordt constant geconfronteerd met de geschiedenis, vooral die van Tweede Wereldoorlog maar ook van Oost-Duitsland.” Op de foto is net een hoekje van de trap van het monument te zien.

 

„Ik kies geen partij en wil het niet over goed of kwaad hebben. Ik wil laten zien dat het mensen zijn die op de foto’s staan, mensen die een eigen verantwoordelijkheid hebben.” Daarom noemde ze de installatie The Gods were neutral. „Zo heette een oorlogsroman die ik in een antiquariaat vond en dat is de titel van mijn werk geworden. Het zijn echt de mensen zelf die de ellende bedenken. De goden kun je daar de schuld niet van geven.”

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: